Mã Đề

Tên Khoa Học: Plantago major L

Tên khác: Xa tiền, Su ma (Tày), Nhả én dứt (Thái), Nằng cháy mia (Dao).

Tên vị thuốc: Xa tiền tử (hạt), mã đề (lá).

Phân bố, đặc điểm hình thái: Mã đề Plantago major L. thuộc họ Plantaginaceae, chi Plantago L., Cây thảo, sống hàng năm, có thân ngắn, lá mọc thành hình hoa thị, hình trứng, dài 5 – 12 cm, rộng 3,5 – 8 cm đầu tù hơi có mũi nhọn, gân lá hình cung, mép uốn lượn, lá nguyên hoặc có răng cưa nhỏ, không đều, cuống lá dài 5 – 10 cm, loe ở gốc.

Cụm hoa mọc ở kẽ lá thành bông có cuống dài hơn lá, hoa nhỏ có lá bắc hình trứng, ngắn hơn đài; đài 4 thùy hơi có gờ, dính nhau ở gốc; tràng hoa mỏng , khô xác, có 4 thùy hình tam giác nhọn, xếp xen kẽ với các lá đài; nhị 4, chỉ nhị mảnh; bầu hình cầu có 2 ô. Quả nang, hình chóp thuôn, dài 3,5 – 4 mm, mở bằng 1 nắp nứt ngang trên các lá đài; hạt hơi dẹt, màu nâu hoặc đen bong. Mùa hoa quả: tháng 5 – 8.

Vùng Trồng: Mã đề thuộc loại cây ưa khí hậu ôn hoà, ưa sáng, chịu bóng, ưa ẩm.  Đất khô hạn hoặc ngập úng đều ảnh hưởng đến sự sinh trưởng và phát triển của cây. Nó có thể thích nghi rộng trên vùng khí hậu miền núi, trung du và đồng bằng Bắc Bộ.

Công dụng: Lá mã đề có vị nhạt, tính mát; hạt có vị ngọt, nhạt, nhớt. Có tác dụng thanh nhiệt lợi phế, tiêu thũng, thông tiểu tiện, chữa ho lâu ngày, viêm khí quản, viêm thận và bàng quan, bí tiểu tiện, tiểu tiện ra máu hoặc ra sỏi, phù thũng, đau mắt sưng đỏ, tiêu chảy, lỵ, chảy máu cam, ra nhiều mồ hôi. Hạt mã đề dung điều trị đái tháo đường, khó tiêu, ho, bệnh vô sinh, chữa một số bệnh về mắt.